Yapay zeka ile ürün geliştirirken en sık duyduğum şikayetlerden biri şudur: “Yapay zeka harika bir arayüz yazdı ama veriyi kaydetmeye çalıştığımda sistem çöktü. Çünkü olmayan bir tabloya, olmayan bir sütun eklemeye çalışmış.”
Bu aslında yapay zekanın değil, sizin hatanızdır. Çünkü ona bir ev inşa etmesini söylediniz ama temelin planını (blueprint) vermediniz.
Yapay zeka destekli kodlamaya giriş yapanların yaşadığı ilk büyük hüsran genelde hep aynıdır: En pahalı AI modelini kiralarlar, son model bir IDE kurarlar, derin bir nefes alıp “Bana şu mimaride bir portal yaz” derler ve sonuç tek kelimeyle felakettir. Uygulama çalışmaz, dosyalar birbirine girer, AI sürekli halüsinasyon görür.
Sonra da “Bu yapay zeka henüz o kadar iyi değil ya” derler. Hayır dostum, yapay zeka gayet iyi. Sorun senin seçtiğin altyapıda.
Geleneksel yazılım dünyasında roller çok net çizgilerle ayrılmıştı: Ürün yöneticisi (PM) ne yapılacağını söyler, tasarımcı nasıl görüneceğini çizer, yazılımcı ise kendisine verilen bu talimatları koda dökerdi. Bu süreçte haftalar süren PRD (Ürün Gereksinim Dokümanı) toplantıları, bitmek bilmeyen Jira süreçleri ve “bu benim işim değil” bariyerleri arasında fikirler ölürdü. Vibe Coder çağında bu hiyerarşi yerle bir oluyor.
Yapay zeka araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte yeni bir kavram türedi: Chat-Oriented Programming (CHOP). Birçok kişi, ChatGPT veya Claude penceresini açıp “Bana bir login sayfası yaz” demeyi “vibe coding” sanıyor. Oysa bu iki yaklaşım arasında, bir orkestra şefi olmakla, bir restoranda garsona sipariş vermek kadar büyük bir fark var.
Yazılım dünyasında uzun süre boyunca “yazılan kod satırı sayısı” bir başarı metriği olarak görüldü. Ancak Bill Gates’ten Cory Doctorow’a kadar sektörün kanaat önderlerinin yıllardır vurguladığı bir gerçek var: Kod bir varlık (asset) değil, bir yüktür (liability). Yazdığınız her satır kod, bakımını yapmanız, test etmeniz ve güvenliğini sağlamanız gereken teknik bir borçtur.
Ön Söz: Sentaks Köleliğinden Orkestra Şefliğine Yazılım dünyası, her on yılda bir kabuk değiştirir. Bir zamanlar delikli kartlarla boğuşanlar, assembler yazanlara “modern” gözüyle bakıyordu. Sonra yüksek seviyeli diller geldi, ardından framework çılgınlığı başladı. Bugün ise başka bir eşikteyiz: Vibe Coding çağı. Bu el kitabı, sadece yeni bir araç setini değil, bir zihniyet devrimini anlatıyor. Artık mesele […]
Serinin ilk iki yazısında mutfaktaki yanmış yemeklerden (kod hataları) ve binanın yamuk kolonlarından (mimari facialar) bahsettik. Ama bugün, mutfağın başındaki aşçının, yani bizim, o meşhur “AI Güç Zehirlenmesi” ile nasıl bir ego canavarına dönüştüğümüzü konuşacağız.
Apple ve Google’ın Korkulu Rüyası (Değil Ama Olsun) Hepimiz biliyoruz ki modern yazılım dünyası artık sadece “kod yazmak” değil, bir “vibe” meselesi. Eskiden ‘Hello World’ yazınca sevinirdik, şimdi yapay zekaya ‘bana şöyle lo-fi bir hava veren, gece mavisi temalı bir yapılacaklar listesi yap’ diyoruz ve bam! Karşımızda bir uygulama.
Geçen yazıda “Vibe Coding” ile günü kurtarmaya çalışırken nasıl kaosa sürüklendiğimizi konuşmuştuk. Bugün mevzuyu bir tık daha yukarı, binanın temeline, yani Mimari’ye taşıyoruz.
Biliyorsunuz, son iki yılımız “Abi bir RAG kurduk, PDF’i gömdük, tıkır tıkır çalışıyor” cümlelerini duymakla geçti. Ama o “tıkır tıkır” çalışan sistemler, biraz kompleks bir soru sorduğunda veya olaylar arasındaki kronolojik bağı kurması gerektiğinde “Ben orayı tam anlamadım, tekrar anlatır mısın?” diyen o stajyer arkadaşa dönüşüyor.